ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )
74
اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )
منشى كارل كوناد ، او امروز عصر نخستين منشى قسم خوردهء دبيرخانهء شركت و روزنامهدار اين روزنامه را با پيامى شفاهى نزد اعضاى شوراى شركت هلند فرستاد تا پاسخهاى آنها را نسبت به پيشنهادى كه داده بود دريافت كند . متن پيشنهاد به قرار زير بود : رئيس مير مهر على با گروهى انبوه از سپاهيان و سپاهيان كمكى به اتفاق سيد احمدخان دوباره سخت اصرار دارند كه با همهء نيروهاى خود به خانهء بازرگان باشى سابق الذكر بروند ( هر چند اين كار مغاير همهء رسوم پيشين است ) و در آنجا بمانند . جناب رئيس ( پشت برگ 3489 ) مؤدبانه پاسخ داد كه به دلايل در پيش ياد شده ( رك يادداشت روزانهء مورخ 18 نوامبر همين روزنامه ) نمىتوان با انجام اين كار موافقت نمود يا اجازهء آن را داد . رئيس خواست كه از هماكنون به بعد ، از خانهء شركت براى جاى دادن كاركنان و نوكران محلى آن استفاده گردد تا چنانچه افغانها يا هر دشمن ديگرى باز براى حمله و تهديد به شهر آمدند در امنيت باشند . اما اگر مير مهر على جايگاهى را براى اقامت خود از رئيس شركت مىخواهد ، رئيس با طيب خاطر ساختمان شركت قديمى هلند را تنظيف و پاكيزه ساخته به او تحويل مىدهد . اما مير مهر على اصلا اين پيشنهاد را نپذيرفته براى رئيس شركت پيام داد كه : « چه رئيس بخواهد چه نخواهد من به جايگاه نمايندگى هلند مىآيم ، مىخواهم ببينم رئيس چه كار خواهد كرد . » احساسات اعضاى شورا دربارهء اين موضوع به قرار زير بود : بازرگان و حسابدار معاملات بازرگانى پاولوس هامل گفت : اين خانه از آن يك مسلمان است و در نتيجه مالك آن نوكر شركت هلند نيست بلكه يك شخص خصوصى است . ما در برابر اين رفتار هيچ كارى نمىتوانيم كرد و ناچار بايد به آنها اجازه دهيم در اين خانه منزل كنند . بازرگان و رئيس انبارها هنريك مولنغراف نظر داد كه اگر اين مرد يا يكى از آدمهايش ( 3490 ) به زور در را باز كنند ( كه به دستور مدير بسته شده بود ) يا آن را بشكنند و بخواهند در دشمنى آشكار با ما به اين خانه دست درازى نمايند مجبور خواهيم شد در قبال آنها به زور متوسل شويم . در چنين حالتى ما مىتوانيم با آنها مقابله